خطوطى كه مصاحف را به آن مىنوشتند : مكى ، مديين ، التئم ، مدور ، كوفى ، بصرى ، مشق ، تجاويد ، سلواطى ، مصنوع ، حائل ، راصف ، اصفهانى . سجلى ، فيراموز « 1 » كه ايرانيان آن را استخراج نموده و بدان خوانند ، و حدب قريبا كه دو نوع است : ناصرى و مدور . محمد بن اسحاق گويد : اول كسى كه در صدر اسلام قرآن نوشت و در خوبى خط شهرت داشت خالد بن ابو هياج بود و من قرآنى را به خط او ديده‌ام . و سعد او را نزد وليد بن عبد الملك آورد ، و به نوشتن مصاحف و شعر و اخبار گماشت « 2 » و او كسى است كه در سمت قبله مسجد پيغمبر صلعم سورهء « و الشمس و ضحيها » را تا آخر قرآن به طلا بنوشت ؛ و گويند عمر بن عبد العزيز از او خواست كه قرآنى به همان‌گونه برايش بنويسد ، او هم نوشت و هنرنمائيهايى در آن به كار برد . عمر آن را كه ديد بسيار پسنديد ولى چون دستمزد آن را زياد يافت به او مسترد داشت .

--> بتصور اينكه اين بسمله سرلوحه براى « خطوط المصاحف » است آن را با همان حروف سربى كه متن كتاب را چاپ كرده ، آورده . و بجاى « هذا مثاله » چند نقطه گذاشته است ، و در چاپ مصر سال 1348 اين بسمله با خط نستعليق بالاى « خطوط المصاحف » قرار داده شده است . استاد مجتبى مينوى اول كسى است كه پس از ملاحظهء نسخهء خطى چستربيتى و توجه به طرز نوشتن آن بسمله و مطابقتش با گفتهء ابن نديم به اين اشتباه پى برده و نظر خود را در مقالهء مفصلى كه اختصاص بكتاب ( A . Surway On The Persian Art ) تأليف مستر پوپ Pope داده بود به زبان انگليسى انتشار داده و آن نمونه را همچنان‌كه در نسخهء خطى چستربيتى مىباشد در معرض افكار عمومى گذاشت ( رجوع شود بصفحهء 1710 ج 1 همان كتاب ) . دوشيزه نابيا ابوت نامى پس از ملاحظهء آن مقاله بشدت از آن انتقاد نمود و آقاى پروفسور اربرى - Professor Arberry استاد دانشگاه كامبريج شرحى مبنى بر رد دوشيزهء مؤمى اليها در مجلهء ( Islamic Research Associalion Mescellany ) انتشار داد كه ما خلاصه آن را به نظر خوانندگان محترم مىرسانيم . دوشيزه نابيا ابوت در ملاحظاتى كه درباره مقاله آقاى م مينوى در جلد هشتم از ( Ars Islamic ) انتشار داده ترديد كرده است كه آن نمونه با خط بقيهء كتاب تفاوتى داشته باشد و با لحن زننده و خشونت‌آميزى اطلاعات آقاى مينوى را در عربى ناقص دانسته است و حال آنكه در واقع و نفس الامر مشار اليه عالم بسيار ماهرى در زبان عربى است و حقيقت اين است كه عبارت « بسم اللّه الرحمن الرحيم » را كه ابن نديم براى نشان دادن نمونهء خط مكى و مدنى به كار برده ، فلوگل بد فهميده و آن را به صورت عنوان فصل بعد چاپ كرده است و من اين فرصت را مغتنم مىشمارم و از عمل آقاى مينوى كه چنين اكتشاف مهمى را نموده‌اند دفاع مىنمايم و ترديدى نيست كه ميان آن دو كتابت اختلاف بارزى موجود است » ( رجوع شود به ج 1 - ص 24 از مجله Research Association Mescellany Islamic ) ( 1 ) فيراموز يا پيراموز بمعنى سهل و آسان ( رجوع شود به فرهنگ فارسى آقاى دكتر معين ، و المعجم فى معايير اشعار العجم آقاى مدرس ص 486 ) . ( 2 ) « ف » : نصبه لكتب « جب » : خصه بكتب .